Regisseur: Sergei Loznitsa
Schrijvers: Sergei Loznitsa, Georgy Demidov
Cast: Alexander Kuznetsov, Anatoliy Belily, Aleksandr Filippenko, Vytautas Kaniusonis, Andris Keiss, Valentin Novopolskij, Orest Pasko, Lukas Petrauskas, Sergey Podymin, Ivgeny Terletsky.
Release op Film Fest Gent: 14/10/2025
Duur: 1u57

De film speelt zich af in de Sovjet-Unie op het hoogtepunt van de USSR in 1937. Het toont een beklijvende blik op de Grote Zuivering van Stalin in het Rusland van toen. Two Prosecutors is de eerste fictiefilm van Sergei na Donbass (2018). De film is gebaseerd op het gelijknamige boek van Georgy Demidov. Hierin komt een mysterieuze brief in de handen van een jonge aanklager, die net is aangesteld als gevangenisfunctionaris. Het met bloed geschreven briefje, waarin gewag wordt gemaakt van het misbruik van de macht binnen het NKVD (geheime politie). De intentie om alle partijveteranen te elimineren en de kritische stemmen die een bedreiging kunnen vormen voor Stalins bewind het zwijgen op te leggen.

Het verhaal

De film begint met het slot van een poort dat geopend wordt. Een poort van de gevangenis.
De beelden zijn rauw, al vanaf het begin van de film neemt Sergei je mee in de bijna Kafkaiaanse dogmatische werking binnen het gevangenisleven. We zien hoe een man in een cel bevolen wordt om alle correspondentie van gevangenen in de speciale eenheid binnen de gevangenis te verbranden. De man gehoorzaamt maar ontdekt een in bloed geschreven briefje. Hij neemt de moedige beslissing om dit briefje toch mee te nemen. De brief met de noodkreet tot gerechtigheid komt in handen van de jonge procureur Alexandr Kornyev die beslist om dit verder te onderzoeken. Kornyev (Aleksandr Kuznetsov) wil in zijn overtuiging tot het rechtzetten van onrecht en de corrupte machthebbers aanklagen, ook zijn naïviteit als jonge procureur. Hij doet er alles aan om het verzoek van de schrijver van de brief Stepniak te bezoeken in zijn cel op de speciale afdeling.

Wanneer Kornyev als gevangenisfunctionaris werkzaam voor de inspectiedienst een verzoek hiervoor indient bij de commandant van het gevangenisleven stuit hij meteen al op weerstand. Hij wordt meteen geconfronteerd met het gebruik van smoezen om hem te kraken om de ontmoeting niet te laten doorgaan. Het uren laten wachten, verklaringen geven waarom het beter niet zou doorgaan en ga zo maar door. Echter, Kornyev is vastberaden en hoopt dat als hij mooi de regeltjes volgt, hij ervoor kan zorgen dat alles in orde komt. Het is duidelijk te merken dat de commandant niet opgezet is met de “verjonging” van het gerechtsapparaat en dus ook bang is dat misbruik van binnenuit aan het licht zou komen. De blikken en omfloerste opmerkingen van de werknemers in de gevangenis zijn erg intimiderend, zonder geweld of verbale agressie te gebruiken. De non-verbale agressie spat van het scherm, omhuld met de metafoor dat alles oké is en er niemand schuld heeft aan wat er gebeurt, ze doen enkel maar hun job.

Zelfs al slaagt Kornyev erin om met de gedetineerde te spreken en zicht te krijgen op de situatie, hij moet zeer voorzichtig zijn om mooi in de rij te lopen.

Meer over het verhaal vertellen is volgens mij niet nodig en kan belemmeren bij het bekijken van deze topfilm. Two Prosecutors neemt je mee in slopende uren waarin de hoofdpersonage, doordrongen door een zuiver moraal, probeert het onrecht ongedaan te maken. Samen met de hoofdpersonage doorloop je de uitermate frustrerende procedures van de bureaucratie in een land waar de mensen strikt volgen wat door het regime is opgelegd, of blijkt dit niet waar te zijn?

Conclusie:

Al bij scène 1 weet je eigenlijk al wanneer de film zal aflopen, alleen nog niet hoe en langs welke omwegen.

De regisseur Sergei Loznitsa staat erom bekend een inzicht te geven in de voor velen verborgen kanten van de Sovjet-Unie. Door cameraman Oleg Mutu, production designers Yuriy Grigorovich en Aldis Meinerts geeft de film een prachtige weergave van het contrast tussen de weelderige hogere klasse en de koude uitzichtloze gevangenissen. De grandeur van de hogere klasse lijkt heel waardig, maar is doordrongen van een schijnbaar onzichtbaar verderf, waardoor de burgers in staat zijn alle wandaden waarvan zij getuigen zijn, te negeren. Maar belangrijker: alle burgers zijn op hun hoede, er zijn geen echte vrienden, alleen middelen om onder de radar te blijven. De staat houdt alles in de gaten en iedereen wordt van iets verdacht.

Het hoofdpersonage Alexandr Kornyev (Alexander Kuznetsov) staat symbool voor een moreel zuiver personage. Waardoor het als kijker moeilijk wordt om de uren vol verderf en hindernissen slopend te vinden. Door zijn doorzettingsvermogen om alle nieuwe uitdagingen en hindernissen aan te gaan, het volgen van alle regeltjes, zie je het personage in vele stadia van uitputting. Je wil gewoon geloven dat het mogelijk is dat het recht zegeviert en dat verzet op deze manier mogelijk is. Lukt dit? Daarvoor moet je Two Prosecutors gaan kijken die momenteel speelt in de Belgische betere bioscoopzalen, release 5/11/2025.

Two Prosecutors is niet flitsend, en mogelijks zijn er veel mensen die de film waarschijnlijk echt te traag vinden. Deze film is inderdaad tergend traag, dit is expres zo gedaan en heeft een betekenis die de regisseur wil meegeven. Het is zoals een langzaam werkend gif dat door het eten wordt gedaan. Je moet eten anders blijf je niet in leven, maar bij elke lepel neem je een portie gif binnen.
Sergei heeft alles tot in detail uitgedokterd, elk geluid, elke blik, elke schaduw, elk attribuut heeft een betekenis en een verhaal. Daarom eist deze film de aandacht op van veel meer van je zijn dan enkel vermakelijk naar de film gaan.

Two Prosecutors is noodzakelijk in het bewustwordingsproces, om mensen de reflectie te laten maken naar de tijd nu, ook al speelt deze film zich bijna honderd jaar geleden af.
De beelden zijn geconstrueerd in het verleden, maar de realiteit is hetzelfde als toen in Rusland, dit moet ons angstig maken en ons de vraag stellen: hoe dicht komt dit al bij ons binnen?
Waar kies je als individu om niet in systemen te stappen die door de maatschappij/regime als wenselijk worden beschouwd. Wanneer berust je hierin of wanneer probeer je mensen aan te moedigen om verder te kijken dan wat de macht zegt dat goed is.

Voor de film en na de film was er een kort gesprek met Alexander Kuznetsov, die de vertolking van de hoofdpersonage met kracht en glans neerzet. Zijn betrokkenheid bij de film is erg groot doordat hij zelf de zoon is binnen een Oekraïens-Russisch gezin heeft hij de dreiging van zulk regime zelf gevoeld. Wanneer hij als belangrijke en invloedrijke acteur binnen Rusland vraagtekens zette bij de inval op Oekraïne in 2022 was hij in Rusland niet meer veilig. Ondertussen heeft hij al in verschillende Europese landen gewoond. Hij kan momenteel niet terug. Wat in de film te zien is, dat je steeds op je tellen moet passen wat je zegt en wat je niet zegt, omdat er steeds iemand kan meeluisteren, is de realiteit waar jongeren in opgroeien. Alexander heeft nooit iets anders geweten.

Zelf vind ik Two Prosecutors een zeer sterke film en goed dat deze film toch buiten Rusland vrij vertoond kan worden. Het aan het licht brengen van thema’s die dus niet verdwenen zijn is een gedurfde keuze van Sergei. Nochtans is dat wel zijn levensdoel.

Rating: 9.5

Tekst: Esmeralda Wolf

zal ook verschijnen in https://www.lifebytesmagazine.com/