Tijdens Spel Antwerpen 2025 was ik al enkele keren voorbij een stand gelopen waar afbeeldingen van kardinalen te zien waren. Eerlijk, het trok me niet meteen aan, anders was ik er in eerste instantie niet voorbij gewandeld. Toch zag ik dat er steeds mensen aan de stand stonden en geboeid luisterden naar de uitleg die de man aan het geven was. Dus nam ik me voor om toch ook maar eens mijn licht op te steken.

Zo kwam ik in contact met Robby Boey en spraken we af om de dag erna een diepte-interview af te nemen over zijn weg in de spellenwereld als spellenmaker en oprichter van de uitgeverij Pontifex Games.

Esmeralda: Dag Robby, kan je eens vertellen wie je bent en wat je hier doet op de spellenbeurs?

Robby: Ja hoor, ik ben Robby Boey, spelontwerper en oprichter van de uitgeverij Pontifex Games, samen met mijn echtgenote Pia, die je daar ziet staan bij de stand.

Esmeralda: Zou je mij wat meer kunnen vertellen over hoe het idee ontstaan is en wanneer?

Robby: Het idee om een spel te ontwerpen is een goede twee jaar geleden begonnen. Ja, iets meer dan twee jaar geleden ondertussen. We waren in het museum in Leuven en zagen daar, bij de cadeaushop, een bordspel liggen dat te maken had met het museum van Leuven zelf. Een kunstwerk werd daar specifiek uitgelicht en daar hadden ze een bordspelletje over gemaakt. Een klein bordspelletje.
Mijn echtgenote Pia werkt in de abdij van Bornem voor de dienst publiekswerking. Ze zag dat bordspelletje liggen en zei: verdorie, we zouden eigenlijk ook een bordspel moeten hebben over de abdij van Bornem. Mijn antwoord toen was: “oké, say no more”.
Daardoor ben ik beginnen denken, noteren en experimenteren. Het resultaat daarvan, na 19 maanden, was het bordspel Abbates. Abbates is dus volledig gestoeld en geënt op die abdij in Bornem. Zo is het dus begonnen.

Esmeralda: Je zei daarnet dat je ook zelf een uitgeverij hebt, kan je daar wat meer over vertellen?

Robby: Het eerste bordspel, Abbates, hebben we natuurlijk samen met de abdij en de gemeente Bornem uitgegeven. Dat was dus nog niet in eigen beheer.
Toen ben ik op een beurs gaan staan om het spel te verkopen. Dat liep goed en er was veel interesse. Mensen gaven ook aan dat ze de spelmechanics die ik bedacht had ook echt interessant vonden.
Toen had ik zoiets van: ja, waarom niet proberen een tweede spel te maken en een derde? Zo gezegd, zo gedaan. Dan heb je een spel gemaakt, maar dan moet het nog uitgegeven worden.

Natuurlijk kan je als spelontwerper je spel proberen ‘te slijten’ bij de bestaande uitgeverijen, als ik het zo mag noemen. Of je kan beginnen met kickstarters of gamefounds, wat ook allemaal heel veel tijd en energie kost.
Wij hadden zoiets van: nee, we gaan het gewoon allemaal zelf doen! We starten gewoon onze eigen uitgeverij. Het voordeel daarbij is dat we ook onze eigen mission statement kunnen bedenken en onderstrepen in de uitgeverij. Zo hoeven we niet zomaar één van de duizend te zijn.

Esmeralda: En wat is jullie mission statement?

Robby: Onze mission statement is niet enkel een leuk en goed spel maken, maar geschiedenis en erfgoed op je tafel brengen. Het moet ook een spel zijn dat iets meer “body” heeft, in de zin van: er moet een goed verhaal achter zitten. Daarbij liefst nog een verhaal dat ergens raakpunten heeft met de geschiedenis of met erfgoed.
Dit is zo bij Abbates, omdat het een bordspel van de abdij van Bornem is, een erfgoedparel in Klein-Brabant. Een tweede spel dat ik erna zelf heb uitgebracht, is Sacra Maioritas. Dit omhelst ook weer erfgoed. Alle gebruikte kunstwerken die je daarin ziet, zijn kunstwerken van bekende en minder bekende schilders, die we allemaal tegengekomen zijn tijdens onze geschiedenislessen.

Esmeralda: Wat me dan wel nieuwsgierig maakt: de kunstwerken waarover je spreekt in de geschiedenis, gaat dit over de kunst in de Lage Landen of is dit veel breder?

Robby: In Sacra Maioritas bijvoorbeeld gaat het veel verder. Je hebt daar bijvoorbeeld kardinalen in zitten en figuren die in de Lage Landen bekend waren, maar ook sommige figuren die enkel in Italië bekend zijn. Of een bisschop die nogal een belangrijke rol gespeeld heeft tijdens de burgeroorlog in de States. Het gaat dus veel breder dan enkel de Lage Landen.

Esmeralda: Ik hoor heel veel rond bisschoppen en kardinalen uit het christendom. Mag ik daaruit concluderen dat jij en je vrouw heel godsdienstig zijn?

Robby: (lacht) Eigenlijk niet, nee. Helemaal niet eigenlijk. Ik ben gedoopt, heb mijn twee communies gedaan, maar daar houdt het ook bij op. Dat was toen ook het gangbare in mijn tijd.
Ikzelf vind het wel heel belangrijk dat we dat erfgoed, laten we het kerkelijk erfgoed noemen, wel blijven belichten. Dat is niet iets dat verloren mag gaan. En als we dat met een spel in de verf zetten, wordt het ook gewoon leuk.

We zien heel vaak dat er heel veel kerken ontwijd worden en een nieuwe bestemming krijgen. Prima, maar ik vind het wel belangrijk dat we dat erfgoed toch kunnen blijven koesteren. Soms frons ik mijn wenkbrauwen wel over wat de nieuwe bestemming wordt.

Esmeralda: Wat ik me ook afvraag: na alle klokkenluiders binnen de katholieke kerk over seksueel misbruik en de aandacht die het gekregen heeft de afgelopen jaren, zijn er mensen die jullie daar op aanspreken wanneer ze jullie zien op een beurs?

Robby: Ja hoor, we hebben al mensen gehad die bijvoorbeeld de stand gewoon voorbij wandelen en tegen elkaar zeggen: “Oh nee, dat zijn kerken, daar moeten we niets van hebben.”
Als we dat horen, spreken we die mensen zeker aan. Want dat beeld willen we ook een beetje bijsturen, dat het over kunst en erfgoed gaat.

In ons nieuwe spel Extra Omnes zal een vrouwelijke kardinaal voorkomen. Dan denk je misschien: oei, dan vloeken we in de kerk. Eigenlijk niet, want er is geen enkele wet in het katholieke canon die verbiedt dat vrouwen kardinaal kunnen worden. Sterker nog, iemand die ongelovig is, een totale leek, kan perfect kardinaal worden. Alleen wordt het nog niet gedaan, jammer genoeg. Dat zijn zaken die effectief kunnen, dus in ons bordspel gaan we dat zeker al gebruiken.

Esmeralda (lachend): Ah, keigoed!

Ecologie en gerecycleerde visnetten

Esmeralda: Hoe staan jullie tegenover het ecologische aspect in het uitgeven van spellen?

Robby: We vinden het belangrijk om goed na te denken over hoe we onze ecologische voetafdruk kunnen beperken. Zo proberen we met onze materialen ecologisch te zijn, natuurlijk.
Bijvoorbeeld de kaarten: als je goed kijkt naar de kaarten in Sacra Maioritas, zie je dat de rand een beetje donkerder gekleurd is. Dit komt doordat ze gemaakt zijn van 100% gerecycleerd karton. Het is op een verantwoorde manier gerecycleerd, zonder detergenten die vaak gebruikt worden om het karton puur wit te maken.

Onze bordspellen worden allemaal geproduceerd in Europa. Dat geeft ons het voordeel dat we niet met een bang hart moeten afwachten hoelang die container in de haven bij de douane blijft steken, maar vooral dat we niet, zonder het zelf te weten, bijdragen aan kinderarbeid of mensonterende arbeidsomstandigheden ergens in het Verre Oosten.
Je zal in onze spellen zo goed als geen plastic terugvinden. En als er al plastic in verwerkt zit, hebben we ervoor gekozen om gerecycleerd plastic te gebruiken in de vorm van gerecycleerde visnetten.

Een vliegende start

Esmeralda: Als ik het goed begrijp, zijn jullie best wel nieuw in deze spellenwereld en toch al snel uitgegroeid als uitgeverij.

Robby: (lacht) Ja, eigenlijk wel als je er zo over nadenkt. Want je interviewt mij nu op Spel Antwerpen. Vorig jaar was dit onze eerste spellenbeurs waar we stonden, toen zelfs nog met het prototype van Abbates. Toen was er zelfs nog helemaal geen sprake van Pontifex Games.
Er was ook nog helemaal geen sprake van het spel zelf. We hadden enkel maar vijf exemplaren van het prototype bij. Voor ons was het eerder eens om de temperatuur te voelen: zou dat eventueel aanslaan? Is daar interesse voor? Vinden de mensen de spelmechanics leuk?
We kregen daar enkel goede en positieve feedback. Toen zeiden we tegen elkaar: oké, dan gaan we daar mee verder. En aldus zijn we nu op onze tweede Spel Antwerpen.

Esmeralda: Doen jullie voor de rest nog andere beurzen ook?

Robby: Ja hoor, in binnen- en buitenland. We hebben onder andere op Spellenspektakel in Nederland gestaan, wat natuurlijk de grootste spellenbeurs is van de Lage Landen: 33.000 bezoekers op twee dagen. Zuiderspel hebben we ook meegedaan, ook in Nederland. Voor ons natuurlijk een prachtige locatie, want dat gaat door in een voormalige abdij (lacht). Dus ja, it’s a match made in heaven. Ook op andere beurzen zoals Zomerspel en het Spellenfestival in Genk stonden we. We hebben best wel al een stevige rit door de Lage Landen erop zitten met onze spellen. (lacht)

Esmeralda: De spellen die jullie uitbrengen, zijn die allemaal in het Engels, Nederlands?

Robby: Dat hangt er een beetje vanaf. De spelregels zijn altijd meertalig. Je kan ze op onze website of op BoardGameGeek altijd terugvinden in het Engels, Nederlands, Frans en Duits.

Voor het spel Abbates, wat natuurlijk een stuk in opdracht was van de abdij van Bornem, ligt het wat anders. Dat is volledig Nederlandstalig. Het is te zeggen: het bordspel zelf is taalonafhankelijk, maar de spelregels brachten we wel volledig in het Nederlands uit in eerste instantie.
Bij Sacra Maioritas wilden we al meteen wat breder gaan en hebben we de spelregels meteen in het Engels geproduceerd. Aangezien de verkoop zo goed is—ik kijk even achter mij, ik heb niet echt veel dozen meer over—zal de volgende print wel in het Nederlands zijn. Waarom? We doen altijd graag mee met de Gouden Ludo (lacht), en daarvoor moet je natuurlijk een Nederlandstalig bordspel hebben.

Esmeralda: Jullie gaven me het spel Abbates mee voor een eerlijke review. Is er nog iets dat je graag over dit spel wil vertellen?

Robby: Ja, in het bordspel Abbates zitten verschillende spelmechanics verweven. Het is een setcollectionspel en een puzzelspel, waarbij je moet proberen om jouw puzzel op je eigen bord zo optimaal mogelijk te positioneren.
Maar er zijn nog andere leuke bordspellelementen bij. Eén daarvan is het scorespoor; daar zijn we toch wel een beetje vernieuwend in. Het scorespoor bij ons is eigenlijk geen scorespoor, maar een minpuntenscorespoor.
Je moet op dit spoor proberen niet de hoogste punten te scoren, maar vooral proberen jouw figuur zo dicht mogelijk bij die abt-generaalfiguur te laten eindigen. Zo scoor je geen of weinig minpunten.

Ook heb je nog minigames in het spel: een eigen bordje waar je moet proberen om bonuskaarten mee te verwerven én je hebt een opdrachtenkaart. Je kunt dan gaan kijken naar de symboliek op de verschillende kaarten op de pandgang, die ook weer voordelen bieden aan de speler die de fase wint.

Nu, dat zijn zaken die je ook kunt weglaten. Daar hebben we echt speciaal voor gekozen. Het spel zelf, met alles erop en eraan, is echt een expertenspel, maar ook weer niet té moeilijk. Het valt wel onder de categorie experten. Je kunt het ook met echte beginners spelen, aangezien je verschillende lagen van het spel kunt wegschrapen of achterwege laten, waardoor je het zelfs met echte beginners kan gaan spelen. Dit alles zonder dat het afbreuk doet aan de essentie van het spel.

Esmeralda: Er is dus wel echt gekeken naar differentiatie, als ik het goed begrijp.

Robby: Precies, omdat het ook verkocht wordt in het museum van de abdij zelf.
Daar komen families die dat met hun kinderen willen spelen. Wanneer je bepaalde lagen weglaat, kan je het perfect met kinderen van 7 à 8 jaar spelen. Deze beginnersvarianten zijn ook meegegeven en uitgelegd in het spelregelboek. Naarmate de kinderen ouder worden, kun je die elementen introduceren en heb je terug het volledige spel, met dan de volledige experience, om het zo maar te zeggen.

Esmeralda: Het viel me op dat jullie hele klassieke meeples gebruiken in jullie bordspel. Is daar een speciale reden voor?

Robby: Nee, de klassieke meeple is erbij gekomen omdat meeples bekende, vertrouwde figuren zijn. Wat we wel gedaan hebben, is dat je in plaats van de grote meeples die je hier in Abbates ziet, op de beurs bij aankoop van het spel een zakje andere houten meeples met een priesterhoedje erbij krijgt. Dat geeft dan ook extra cachet, laat ik het zo zeggen. Het is geen deluxe versie, maar je kunt er een extra component aan toevoegen, waardoor het toch nog wat specialer oogt.

Al hetgeen dat je ziet in het bordspel Abbates, kan je terugvinden in die abdij. Er zijn geen verzonnen elementen. Je speelt het spel met handkaarten; alle schilderijen zijn de portretten van de abten die daar geleefd hebben. De voorwerpen die je verzamelt, zijn ook allemaal voorwerpen die je daar terugvindt, zoals de glasramen en de artefacten. Ook de boeken uit hun pronkbibliotheek; daar hebben ze 35.000 boeken en gaan terug tot, als ik me niet vergis, de 14e eeuw. Kortom: al hetgeen dat je daar ziet, vind je dus terug in die abdij.

Dat vind ik wel heel speciaal. Je hebt die link die er echt één op één te leggen is. Ik wil ook graag nog een dingetje uitlichten van de spelmechaniek, namelijk de witte en zwarte bonen die je terugvindt op de speelkaarten en op de verzamelkaarten. Ook dat is terug te brengen tot iets dat men nog altijd de dag van vandaag in abdijen en kloosters gebruikt, wanneer men bijvoorbeeld ergens over moet stemmen. Het stoelt op de gedachte dat iedereen gelijkwaardig is. Daarom gebruikt men nog steeds witte en zwarte bonen.

Om een voorbeeld te geven: in Westmalle willen ze een trappist met één euro duurder maken. Elke pater krijgt een witte en een zwarte boon. Daarna gaat iemand rond met een zak. Je stopt je witte boon erin als je akkoord bent of je zwarte boon als je niet akkoord bent. Als het jou niet interesseert of je geen mening hebt, gooi je ze er allebei in. Op het einde van de rit, wanneer iedereen gestemd heeft, wordt de zak leeg gemaakt. De inhoud geeft een meerderheid aan witte of zwarte bonen aan en bepaalt de regel die aangenomen zal worden of niet. Daar komt trouwens nog altijd het Vlaamse gezegde van: “Ik heb een boontje voor iemand.” Of in het Engels: “Spilling the beans.”Dus ook dat element, dat typisch is in abdijen, is in het spel verwerkt.

Het leuke aan de abdij van Bornem is ook dat ze op geregelde tijdstippen nocturnes organiseren, waarbij ze een gegidste rondleiding geven en in plaats van de klassieke rondleiding halt houden bij elementen die je ook in het bordspel terugvindt. Aan het einde van de avond kan iedereen daar het bordspel nog een keer spelen op de abdijsite zelf.

Wat mogen we nog verwachten

Esmeralda: Puur uit interesse, wordt er in de toekomst misschien ook gewerkt rond hedendaagse kunst?

Robby: Tuurlijk kan dat. Nu zijn het vooral historische kunstwerken, maar het kan zeker met hedendaagse, moderne kunstenaars. Ikzelf ben een liefhebber van moderne kunst, vooral van Cobra. Bij ons thuis hangt het nogal redelijk vol met Cobra-werken (lacht). Nu ik eraan denk: waarom niet? Waarom misschien niet eens een keer gaan kijken in die richting met moderne schilders en moderne kunstenaars?

Esmeralda: En is er al iets nieuws in het vooruitzicht dat al op de planning staat?

Robby: Ja hoor, in het voorjaar van 2026 zal er een volgend bordspel aankomen: Via Peregrina. Dit is een Solospel met compacte doos, makkelijk mee te nemen op reis.

Ook Inkt & Inquisitie zal verschijnen in het voorjaar. Dit is een twee personenspel, we hoorden dat daar ook vraag naar was. Inkt & Inquisitie speelt zich af in de 16de eeuw. Het moment dat de boekdrukkunst werd ontdekt. Hierdoor konden documenten makkelijker bij de bevolking geraken.

De kerk stelde daarom een lijst met verboden boeken op Index Librorum Prohibitorum. De inzichten van belangrijke onderzoekers zoals Copernicus werden verbannen en in deze lijst opgenomen. Dit jaar, 2026, is het 60 jaar geleden dat deze lijst afgeschaft is binnen de kerk.

Je kruipt ofwel in de huid van een filosoof die tracht zoveel mogelijk ‘verboden boeken’ op het spelbord te plaatsen, ofwel in die van de inquisiteur die probeert zoveel mogelijk boeken van het speelbord te verwijderen.

Nog wat later zal ook het spel Extra Omnes verschijnen. Ook met een mooie Latijnse naam. Daar zullen die vrouwelijke kardinalen in voorkomen. Het is een roll-and-ride-mechanisme, dus voor de liefhebbers van dit genre wordt dat hun spel.

Maar daar houdt het niet op. In het najaar van 2026 zal er een worker placement-spel aankomen. Ik kan de titel al meegeven: Pontifex Maximus. Daar ga je als architect aan de slag met het bouwen van kathedralen, kerken en kloosters.

Maar… te veel pracht en praal is niet goed, want dan loop je in de kijker van Maarten Luther. We spreken natuurlijk over de Reformatie. Dit gaat je dan minpunten opleveren. Je moet goed het evenwicht zoeken tussen punten scoren met je gebouwen en niet te veel in de kijker lopen van de Reformatie.

Esmeralda: Dat zijn zeer leuke vooruitzichten! Ik kijk er echt naar uit om ze te mogen ontdekken. Alvast bedankt om op deze beurs de tijd te maken om een interview te doen. Bedankt!

Robby: Heel graag gedaan.

Terugblik op het interview

Het was heel fijn om met Robby en zijn vrouw Pia in gesprek te kunnen gaan. Hun enthousiasme was zo aanstekelijk. Ik was blij verrast dat wat begon als een samenwerking voor erfgoed, is uitgemond in het ontstaan van een Belgische uitgeverij met een duidelijke missie en visie.

Ik kreeg het spel Abbates mee om te bespreken. De bespreking van het spel vind je hier.

Tekst: Esmeralda Wolf