“Ik wil heel graag meer mensen laten genieten van bordspellen.” – A.

Vorig jaar stuitte ik toevallig op het bestaan van Jolly Dutch. Ik was bijzonder geïnteresseerd, niet omwille van een bepaald spel, maar omwille van de visie achter de productie ervan. Ik vind het heerlijk om in gesprek te gaan met mensen in de bordspellenwereld en te zien hoe het bestaande landschap stilaan aan het veranderen is. Welke makers een duidelijke visie en missie hebben rond de ecologische waarden in deze branche. Het gesprek bleef me bij. Toen ik dit jaar besloot naar Spellenspektakel Utrecht te gaan om mensen te ontmoeten en met makers te spreken, zag ik Jolly Dutch mee staan tussen de aanwezige standhouders. Het was voor mij onmiddelijk duidelijk dat ik mijn licht wilde opsteken aan de stand en wilde kennismaken met Alexander, de man achter dit mooie bedrijf.

Esmeralda: Dag Alexander, jullie merk spreekt me aan omdat ik al veel over Jolly Dutch heb gehoord. Wat een genoegen om nu met één van de oprichters hiervan te mogen spreken. Kan je mij schetsen hoe jullie met Jolly Dutch zijn begonnen en wanneer dit was?

Alexander: Eigenlijk is het begonnen omdat ik ben opgegroeid met bordspellen. Ik had een favoriet bordspel, dat heette Big Boss. (lacht) Daar ben ik echt mee opgegroeid, dat was mijn favoriete spel. Maar ik dacht altijd: er kunnen hier dingen beter aan. Toen ben ik daarmee een beetje gaan puzzelen en met familie, met LEGO-blokjes, heb ik mijn eerste eigen versie gemaakt. Dat was erg leuk. Maar eerlijk: ik kan nog geen rechte lijn tekenen. Ik kan helemaal niks qua vormgeving. Dat was dus niet zo handig.

Later liep ik toevallig iemand tegen het lijf die helemaal in de vormgeving en het design zit. Dat is Arnold. Toen ik Arnold tegenkwam, had hij net de droom om weer een mooi fysiek product neer te zetten. Hij was toen alleen maar digitaal aan het werk. Zo vonden wij elkaar daarin. Arnold had op zich niets met spellen en ik was helemaal de spellengek.

In 2017 hebben we besloten de stap te zetten en tegen elkaar gezegd: nou, we gaan dit doen! In 2017 hebben we ons ingeschreven als bedrijf, als Jolly Dutch Productions. Tegenwoordig gebruiken we Productions niet meer.

Toen het bedrijf eenmaal was opgezet, zijn we een crowdfundingcampagne begonnen. Die eerste crowdfundingcampagne is faliekant mislukt. (lacht) Na drie dagen hebben we de stekker eruit getrokken. Want na drie dagen kwamen we erachter dat zelfs onze familie en goede vrienden niet echt wisten hoe ze Kickstarter moesten gebruiken, maar nog erger: dat we het spel niet goed uitgelegd kregen. Als je dan na drie dagen nog niet eens je eigen vader een spel hebt kunnen aansmeren, dan moet je je conclusies trekken. We besloten dus de stekker eruit te trekken.

We zijn daarna een aantal maanden opnieuw aan het aanpassen geweest. Om het aantrekkelijker te maken, maar vooral ook om aan die marketing te werken. In 2018 zijn we een nieuwe Kickstarter gestart: Chartered: The Golden Age. In die tijd was het een van de betere Nederlandse bordspellen-Kickstarters. We haalden toen 55.000 euro op. Op dat moment was ik inmiddels al zeven jaar bezig met het idee om dit echt te gaan doen. In 2019 is Chartered: The Golden Age echt op de markt gekomen. Dit was ons eerste spel en zo is het allemaal gestart.

Mijn jongensdroom was uitgekomen. We werden zelfs benaderd door het NOS Journaal. Ze hebben toen een positief nieuwsitem over ons spel gemaakt. Als je zoekt op de zoekterm Alexander en Catan, dan vind je het nog steeds terug op NOS. (lacht)

Catan is eigenlijk nog steeds een beetje pijnlijk, want ze hebben toen zes uur lang bij mij thuis gefilmd. Ze stelden steeds vragen om het te sturen richting een vergelijking met Catan. Ik heb dat altijd afgeraden, want het heeft er eigenlijk niks mee te maken. Maar op een gegeven moment stonden we in een spellenwinkel en toen zei ik: “Ik wil hier graag mijn spel zien liggen.” Toen vroegen ze: “Wil je dan dat het net zo goed verkoopt als Catan?” Toen antwoordde ik: “Ja, natuurlijk wil ik dat dit de nieuwe Catan wordt.” Later hebben ze daar de titel van gemaakt: ‘Chartered, dit wordt de nieuwe Catan.’

Esmeralda (lachend): Oh, en is het de nieuwe Catan geworden?

Alexander: Het heeft ons wel veel verkopen opgeleverd, vooral omdat het op het nieuws is gekomen. Het is helemaal prima dat ze het zo hebben gebracht. Het spel was binnen anderhalf jaar uitverkocht! We waren toen al bezig met een nieuwe druk, maar toen kwam corona… Op dat moment waren we nog in China aan het produceren.

Esmeralda: Toen was het vermoedelijk nog niet helemaal ecologisch?

Alexander: Nee, die keuze hebben we gemaakt toen we van een hobby naar een bedrijf gingen. De eerste vier spellen hebben we in de loop van twee jaar gemaakt. Dat was echt nog hobby en ontdekken. Later hebben we gezegd: er gaat nu zoveel tijd in zitten, is dit nou een hobby of is dit werk? Toen besloten we echt van onze hobby ons werk te maken. We hebben toen de keuze gemaakt om extern kapitaal aan te trekken en vier mensen in dienst te nemen.

Toen hebben we ook beslist: als dit echt een bedrijf wordt, wat zijn dan onze kernprincipes? De belangrijkste was dat het allemaal zo ecologisch mogelijk moet zijn.

Esmeralda: En wat zijn de andere kernprincipes?

Alexander: De andere is dat we alleen willen werken met lokale spelauteurs. Dus Nederlandstalige, Vlaamse of Nederlandse auteurs. En dus ook spellen.

Esmeralda: Brengen jullie niets uit in het Engels?

Alexander: Al onze spellen zijn voorzien van Engelstalige spelregels. Maar de auteurs zelf moeten Nederlandstalig zijn.

Een derde kernprincipe is dat al onze spellen family friendly moeten zijn. Wij willen geen zware spellen. We willen eigenlijk spellen waarbij je, als je een lange werkdag achter de rug hebt, nog een spel uit de kast kunt halen en denkt: dit is een leuke ontspanning. We hebben nu wel enkele grotere spellen zoals Kuldhara en Charter, maar die speel je, als je ze goed kent, ook gewoon in een uurtje.

Esmeralda: Je vertelde daarnet dat je bent opgegroeid met bordspellen. Wat neem je daar vooral uit mee als je daaraan terugdenkt? Hoe uit zich die nostalgie?

Alexander: Ik speelde altijd met mijn vader en mijn broer. Mijn broer was zes jaar ouder, dus ik was altijd degene die moest bijbenen. Maar ik haalde er vooral een gevoel van liefde, verbondenheid en genegenheid uit. Dat is voor mij nog steeds wat bordspellen betekenen. Daarom heb ik ook gezegd: ik wil heel graag meer mensen laten genieten van bordspellen.

In de tijd dat we begonnen waren er nog maar weinig kleine Nederlandse uitgevers. We kwamen overeen dat ons doel echt was om mensen terug rond een tafel te krijgen. In die tijd was alles digitaal: apps, schermen, alles. Wij zeiden: wij willen niks digitaal. Alles moet op tafel kunnen liggen. We willen ook niet dat je een app nodig hebt bij onze spellen. Terug naar het analoge, naar de tijd waarin dat normaal was. Om opnieuw die verbondenheid te voelen, de tastzin, en ook de spanning van het spel, samen rond één tafel.

Esmeralda: Hebben jullie ook coöperatieve spellen in jullie aanbod?

Alexander: Ja, we hebben één coöperatief spel. Waarom? Als ik eerlijk ben, hou ik zelf niet zo van coöperatieve spellen. Dat komt omdat ik een behoorlijke alfa-speler ben. (lacht) Als ik bijvoorbeeld Pandemic speel, dan ga ik vaak zeggen wat iemand volgens mij moet doen. Dat maakt het niet leuker. Maar goed, we wilden toch een coöperatief spel maken, met als grote voorwaarde dat het onmogelijk is om een alfa-speler te zijn. Een beetje zoals bij The Crew. Daar kun je niet communiceren over je kaarten. Dat hebben we in ons spel ook verwerkt.

Ik begrijp dat mensen de link leggen met verbinding en liefde, omdat dat in onze kernwaarden zit. Zelf ben ik er nog steeds van overtuigd dat het meeste plezier ontstaat als er winnaars en verliezers zijn, meer dan bij coöperatieve spellen. Maar dat is natuurlijk persoonlijk.

Ik kan wel al verklappen dat we in ons team — we zijn momenteel met acht vaste krachten — enkele mensen hebben die grote fans zijn van coöperatieve spellen. Dus er komen er zeker nog aan in de toekomst.

Esmeralda: Aha, oké. Ik kijk er al reikhalzend naar uit. (lacht)
De eerste keer dat ik over jullie hoorde, sprak jullie kernwaarde “alles moet ecologisch zijn”me enorm aan. Noem het mijn kumbaja-kantje, maar ik zoek altijd mensen met dezelfde liefde voor onze natuur. Wil dat zeggen dat echt alles ecologisch afbreekbaar is bij jullie spellen?

Alexander: Ja, eigenlijk wel. Soms is het nog niet helemaal mogelijk, maar dat is wel ons streefdoel. Sinds we die koers hebben ingezet, maken we dat ook waar.
Om Kuldhara als voorbeeld te nemen: daar hebben we een andere keuze in gemaakt. Dat is jammer genoeg niet volledig ecologisch afbreekbaar, maar we hebben onze waarden niet losgelaten. Integendeel.

Esmeralda: Ja, ik ben benieuwd naar het verhaal achter de productie van Kuldhara.

Alexander: Kuldhara is deels in Duitsland en deels in Polen gemaakt. We hebben daar een andere keuze gemaakt omdat er complexe structuren in verwerkt moesten worden. De onderdelen zijn wel van re-wood gemaakt en dat is volledig afbreekbaar. Alleen werken de Polen niet met hernieuwbare energie. De Duitsers doen dat wel, maar zij geven dan weer aan dat de inkt die in Polen wordt gebruikt niet volledig ecologisch is, omdat het productieproces vervuilend is.

Dat zijn dilemma’s waar we vandaag de dag nog vaak tegenaan lopen. Wij proberen hierin steeds een bewuste keuze te maken: wat is in deze context zo ecologisch mogelijk? Ecologisch betekent voor ons niet per se volledig biologisch afbreekbaar, maar wel dat de ecologische voetafdruk zo klein mogelijk is. Wat we niet kunnen vermijden, compenseren we via Trees for All door bomen te planten. Dat is natuurlijk deels greenwashing, maar we doen wat we kunnen binnen onze mogelijkheden.

Esmeralda: Ik vind het erg dapper dat jullie per onderdeel zo’n bewuste ethische keuze maken. Dat lijkt me niet de makkelijkste weg. Klopt het dat alles Europees wordt gemaakt?

Alexander: Zoals ik eerder zei: van de eerste vier spellen zijn er nog twee in China gemaakt en één in Duitsland en één in Nederland. Toen we besloten dit echt als werk te zien en niet meer als hobbyproject, hebben we de ecologische keuze volledig doorgetrokken. Weg met China. Momenteel wordt alles in Duitsland of Polen gemaakt. In Polen staat die fabriek die biologisch afbreekbare producten maakt.

Esmeralda: Dat is superinteressant!

Alexander: Ja, wij waren toen de tweede partij die dat daar liet doen. Sindsdien hebben we ook veel andere Nederlandse uitgevers aangemoedigd om die stap te zetten. We krijgen daar nog steeds veel dankbaarheid voor terug. De kwaliteit is goed, de communicatie is goed en ze begrijpen het ecologische verhaal echt.

Esmeralda: Ja, dat is in deze tijd ook enorm belangrijk.

Alexander: Absoluut. Maar het wordt vaak vergeten. Wij komen bijvoorbeeld niet in grote ketens zoals DreamLand, omdat zij zeggen dat ze niet bereid zijn meer te betalen voor een eco-spel. De prijs moet lager. Dat kunnen wij niet aanbieden zonder onze kernwaarden los te laten.

We zijn momenteel aan het kijken hoe we de Belgische markt verder kunnen bedienen. Dat loopt nu via Asmodee. Het is een grote speler, maar we merken dat wanneer mensen onze spellen spelen en de uitleg krijgen van iemand die er echt achter staat, ze pas voelen hoeveel liefde erin zit. Door samen te werken met Glenn Dejaeger hebben we nu ook een ambassadeur in België.

In Nederland hebben we ondertussen een grote community. Zoals je hier ziet op de beurs lopen er naast onze vaste medewerkers ook twintig vrijwilligers rond die hier twee dagen lang met plezier helpen. Dat deed ik vroeger zelf ook, en ik wil goed voor die mensen zorgen. Het wordt echt een gemeenschap. Dat zijn we nu ook in Vlaanderen en België aan het opbouwen.

Alleen Wallonië is lastig. We hebben nog geen Franse handleidingen, en mijn Frans is helaas ook niet zo goed. Duits lukt nog, maar Frans blijft een werkpunt.

Bijvoorbeeld, achter je ligt het spel Operation Koekoek. Je ziet die grote eitjes en vogeltjes, houten stukjes. Toen ik die bestelde, had ik de maat verkeerd ingevoerd. We kregen eitjes die tien keer kleiner waren. Daar hadden we er 5000 sets van. Je kan die weggooien, maar dat doen we niet. We hebben er een reiseditie van gemaakt. Zo blijft de ecologische gedachte overeind: afval bestaat niet, alles kan een nieuwe bestemming krijgen.

Geen van onze demospellen, zelfs niet als ze helemaal versleten zijn, gaat naar de vuilnis. We schenken ze aan maatschappelijke initiatieven. Zo proberen we echt te vermijden dat er iets verloren gaat. En die gedachte, en die onverwachte oplossingen, spreken mensen aan.

Esmeralda: Ja, daar is in deze tijd echt nood aan.

Alexander: Absoluut. Op onze website heb ik ook een stukje geschreven over die keuze met de kleine eitjes en de reiseditie. Wat wij hopen, is dat onze manier van werken de nieuwe standaard wordt. Dat eco-spellen vanzelfsprekend worden. Dat ook grote spelers zoals 999 en White Goblin daarin meegaan. Want eigenlijk zou dat hun verantwoordelijkheid moeten zijn. De consument is er nog niet altijd klaar voor om meer te betalen, maar eigenlijk zou dat gewoon de norm moeten zijn.

Wij maken ook spellen op maat voor bedrijven. Dan gaan we in gesprek over hun noden. In 99 van de 100 gevallen is het belangrijkste punt dat het volledig ecologisch moet zijn. Dat zijn vaak grotere bedrijven die daar verantwoording over moeten afleggen. In de bordspellenwereld zie je nog vaak: meer, meer, goedkoper. Veel dozen zitten vol lucht. Wij zeggen: wij verkopen spellen, geen lucht. Onze doosjes zijn zo compact mogelijk.

Dat betekent wel dat wanneer onze spellen in het buitenland uitkomen, zoals Cloudy Kingdom dat in Duitsland verschijnt als Wolkenreich, de doos soms groter wordt, omdat de uitgever vindt dat hij anders de prijs niet kan verantwoorden. Dan zeggen wij: dat is jullie keuze, maar wij doen dat met tegenzin.

Esmeralda: Dat doet me denken aan de oprichter van Glasstaf, een jonge ondernemer die verpakkingen zo ontwerpt dat ze herbruikbaar zijn, bijvoorbeeld als dice tower. (laat de dobbelstenen zien)

Alexander: Mooi! Dat soort initiatieven zouden eigenlijk de norm moeten zijn. Dit is innovatief en slim. Zulke ideeën werken. Maar zolang er geen regelgeving is die het afdwingt, vrees ik dat de prijsdruk het blijft winnen.

We hebben nu ook de Jolly Club. Mensen kunnen zich inschrijven en lid worden. Dat kan nu ook in België.

Esmeralda: Ah ja? En wat houdt dat precies in?

Alexander: We zijn de eersten in Nederland met een spellenabonnement. Je schrijft je in en wij ontwikkelen zes spellen per jaar speciaal voor onze leden. Om de twee maanden ontvang je een nieuw spel in je brievenbus. Sinds kort is dat ook mogelijk in België.

We zijn nog aan het bekijken hoe we dat logistiek het beste aanpakken, want in Nederland werken we met een CO₂-neutrale vervoerder. In België is dat nog wat moeilijker.

Esmeralda: Dat kan ik me voorstellen. België loopt daar nog wat achterop, maar laten we hopen dat die transitie snel verdergaat.

Alexander: Absoluut. We moeten hoopvol blijven kijken naar de toekomst.

Esmeralda: Alexander, ik ben heel blij dat je ondanks de drukte op de beurs toch zoveel tijd hebt vrijgemaakt voor dit uitgebreide gesprek.

Alexander: Dat heb ik met veel plezier gedaan.

Terugblik op het interview

Het was een waar genoegen om met Alexander aan tafel te zitten en te spreken over zijn bedrijf en passie. Zijn jeugdigheid en enthousiasme zijn erg aanstekelijk. Ik vond het belangrijk dat het verhaal van Jolly Dutch en de oprichter ervan een gezicht krijgt, en dat meer mensen warm worden gemaakt voor dit prachtige project. Ondanks de enorme drukte op Spellenspektakel Utrecht nam Alexander uitgebreid de tijd om rustig over zijn project te praten.

Het concept van het spellenabonnement is een mooi initiatief om Jolly Dutch te steunen, zodat ze hun spellen kunnen blijven maken binnen hun kernwaarden. Meer info over de Jolly Club vind je hier:
https://jollyclub.nl/

Ik kreeg ook het spel Kuldhara mee om te bespreken. De bespreking vind je hier.

Tekst: Esmeralda Wolf